Wiarygodność literatury

Prawda w literaturze to trudny temat, lecz ogólnie rozumiemy przecież, czym jest prawda artystyczna, nazywana czasem prawdą wyrazu. Nie chodzi tu o logiczną prawdę zapisanych w powieści zdań ani o stwierdzenie czegoś, co faktycznie miało miejsce, jako że powieściowe wydarzenia przeważnie bywają fikcyjne. Intuicyjnie czujemy jednak, czy wykreowany świat ujęty został prawdziwie, czy też zafałszowany lub zideologizowany. Kreację odnosimy do materiału wyjściowego, a jest nim otoczenie pisarza i jego wnętrze (nawet w przypadku groteski). W efekcie jednym twórcom wierzymy, innym nie.

Niektórym się zdaje, że najprawdziwszy powinien być świat przedstawiony, na który się złożą werystycznie odwzorowane zdarzenia i opisy. Nic podobnego. Drobiazgowy, wypełniony szczegółowymi obserwacjami opis może być nudny i nieprzekonujący, odstręczający i nie do czytania. Dlatego niewielki sens mają ćwiczenia pisarskie, polegające na werystycznym odtworzeniu zaobserwowanego zjawiska, przedmiotu czy postaci. Opis ma być sugestywny, przekonujący w czytaniu i tylko od pisarskiej intuicji zależy, co w nim pominąć, do jakich zmysłów się odwołać, jakich użyć porównań, które wyeksponować szczegóły.

Dla mnie największe znaczenie mają dwa elementy opisu. Po pierwsze szczegół, niebanalna mikroobserwacja, po drugie – towarzyszące opisowi emocje. Bo opis nie powinien być obojętny, obiektywny. Lepiej, gdy będzie nacechowany emocjami obserwującego podmiotu.

Wiarygodność literatury nie polega na pracowitym odtwarzaniu jakichś realiów (nie polega też na braniu tematów z gazet, jak chcieliby nas przekonywać niektórzy autorzy). Zasadza się chyba na czymś, co wypada nazwać uczciwością artystyczną.

Advertisements

Dodaj komentarz

Filed under Grzegorz Filip, sztuka pisania

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s