Instytut Książki

maoArtykuł Adriana Stankowskiego o Instytucie Książki i jego byłym dyrektorze, o niegospodarności i korumpowaniu pisarzy (GPC 29.06.16) nie zaskakuje. To samo działo się w spółkach Skarbu Państwa, agencjach i innych przybudówkach byłego rządu. Wiemy o tym z porażających wyników audytu. Kiedy jednak autor artykułu oburza się, że duże pieniądze płynęły rzeką na tłumaczenia książek wybranych autorów, a innym odmawiano, muszę zauważyć, że problem jest szerszy.

Adrian Stankowski wymienia m.in. Lidię Ostałowską, Jacka Hugo Badera, Joannę Bator, Andrzeja Stasiuka, Olgę Tokarczuk. To im m.in. umożliwiano przekłady książek na inne języki, dotując je kwotami od kilkudziesięciu do stu kilkudziesięciu tysięcy złotych. Twierdzi Stankowski, że Grzegorz Gauden, odwdzięczając się środowisku, które wyniosło go na stanowisko dyrektora Instytutu Książki, używał publicznych pieniędzy do promowania autorów ze środowiska „Gazety Wyborczej”. Wszystko to być może prawda, ale jak mówię, problem jest szerszy.

Problem w tym, że większość czytelników współczesnej literatury polskiej bardzo się zdziwi, iż ktoś odmawia zaszczytnego miejsca w panteonie takim pisarzom jak Stasiuk, Tokarczuk czy Bator. Jak to, więc to nie są najwybitniejsi pisarze, to nie nasz parnas, to nie creme de la creme? To nie im się należy promocja za pomocą publicznych pieniędzy? To nie oni powinni być tłumaczeni na obce języki? Jeśli nie oni, to kto?

I co wtedy odpowiemy? Przecież salon literacki 27-lecia ustanowiony został dość dawno i w miarę sztywno. W jego powołaniu „Wyborcza” miała udział niebagatelny, może decydujący. To krytycy związani z tą gazetą nadymali takie baloniki jak Janusz Rudnicki, Ignacy Karpowicz, Michał Witkowski, to tam czytaliśmy, że Jerzy Pilch nie potrafi napisać słabej książki. Z rozmysłem tworzono salon, zamilczając niepewnych i niewygodnych. Dziś ten salon wykorzystywany jest w walce politycznej, o czym już kilka razy tu pisałem. Pewien udział w powstaniu tego areopagu miał miesięcznik „Twórczość”, dokładając kilku swoich autorów, zaś „Nowe Książki”, „Tygodnik Powszechny”, „Odra” raczej już tylko utrwalały wytyczony kierunek.

I tak to do dziś funkcjonuje. Dyskusyjne Kluby Książki zapraszają na spotkania autorów z tego klucza, bo innych po prostu nie znają. Festiwale literackie również goszczą pisarzy z tegoż towarzystwa, co pokażę na kilku tegorocznych przykładach. Otóż, gdziekolwiek festiwal się odbywa, ktokolwiek go organizuje, zawsze można tam spotkać starych znajomych.

Szczebrzeszyn – festiwal literacki Stolica Języka Polskiego: Myśliwski, Tokarczuk, Twardoch, Szczygieł, Szejnert, Miłoszewski, Plebanek

Festiwal Open’er: Kopińska, Orbitowski, Hugo-Bader

Malta Festival w Poznaniu: Jagielski, Krystyna Czerni

Literacki Sopot: Weronika Murek, Maciej Płaza, Rylski, Kopińska, Bonda, Bart, Kosik, Krajewski

Można by rzec: media są różnorodne, nie wszystkie gazety, tygodniki i czasopisma poddały się urawniłowce. Mamy krytyków literackich spoza zaklętego kręgu i kilka pism literackich, które próbują utrzymać niezależne normy estetyczne. Niechże tworzą swoje salony albo zaproponują nową hierarchię. Owszem, tworzą salony, saloniki, na inne salony się krzywią, lecz nowej hierarchii nie są w stanie zaproponować. A że życie próżni nie toleruje, musi funkcjonować taki porządek, jaki ustanowiono, choćby się trzymał na glinianych nogach.

Dopóki nie wypracujemy nowych hierarchii, będziemy mieli kulawe, zideologizowane życie literackie. Ale żeby tego dopiąć, potrzebne będą nowe/inne kryteria wartościowania.

 

Advertisements

2 komentarze

Filed under krytyka literacka, książki, literatura polska, media, pisarze, życie literackie

2 responses to “Instytut Książki

  1. Beata

    I gdyby to dotyczyło jedynie literatury…

    • Grzegorz Filip

      To prawda. Monika Małkowska opisała swego czasu w „Rzeczpospolitej” nieciekawą sytuację w sztukach plastycznych, za co podobno nieźle oberwała.
      Natomiast w ostatnim „DoRzeczy” temat Instytutu Książki podejmuje Krzysztof Masłoń.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s